جدول فعلی، برای صدرجدولیها آری، قعر جدولیها نه!
لیگ 18 تیمی کجا برگزار میشود؟
حمیدرضا عرب
خبرنگار
فوتبال ایران سالهاست از فقدان کیفیت در ساختار برگزاری مسابقات رنج میبرد. در چنین شرایطی، طرح احتمالی ۱۸ تیمی شدن لیگ برتر برای فصل آینده، نه یک راهحل بلکه میتواند آغاز یک بحران تازه باشد. تصمیمی که شاید برای فرار از اعتراض تیمهای قعر جدول گرفته شود، اما در عمل فوتبال ایران را وارد چالشی عمیقتر خواهد کرد.
پرسش اصلی این است: آیا فوتبال ایران ظرفیت چنین تصمیمی را دارد یا قرار است با یک تصمیم احساسی، مسیر کیفی شدن لیگ برتر بیش از گذشته از بین برود.
فوتبال ایران نیازمند کیفیت است
ماجرای کاهش تعداد تیمهای لیگ برتر البته موضوع تازهای نیست. در سالهای گذشته، کارشناسان فوتبال بارها تأکید کردند که فوتبال ایران بیش از هر چیز نیازمند کیفی شدن است.
به همین دلیل بود که سازمان لیگ با وجود مخالفتهای مختلف، مسیر ۱۶ تیمی شدن لیگ برتر را در پیش گرفت که هدف روشن بود؛ کاهش تعداد مسابقات کماهمیت، افزایش کیفیت فنی، ایجاد فضای تنفس در تقویم فوتبال و کاهش فشار بر باشگاهها، مسئولان برگزاری، داوران و...
لیگ ۱۶ تیمی مزایای متعددی داشت. داوران فرصت بیشتری برای آمادهسازی پیدا کردند، فشار مسابقات کاهش یافت و امکان جابهجایی تیمها، اسکان و برنامهریزی بهتر فراهم شد. همچنین در صورت وقوع اتفاقات غیرمنتظره، فضای بیشتری برای جبران مسابقات در تقویم وجود داشت. جام حذفی نیز میتوانست اهمیت و رونق بیشتری پیدا کند که البته چنین هم شده است و شاهد ارزشمندتر شدن این مسابقات در ادوار گذشته بودهایم. ضمن اینکه برگزاری جام حذفی در تقویم گنجانده شده و این بسیار امیدبخش است.
با این حال و در شرایطی که لیگ 16 تیمی وضعیت مطلوبتری در شکل اجرا داشت اما در مقاطعی حتی طرح ۱۴ تیمی شدن لیگ برتر هم مطرح شد؛ طرحی که هدف آن حرکت به سمت یک سوپرلیگ حرفهای بود؛ ایدهای که میتوانست سطح مسابقات را بالاتر ببرد و همزمان لیگ دسته اول را نیز رقابتیتر کند اما حالا، درست در نقطه مقابل آن تفکر، صحبت از افزایش تعداد تیمها به ۱۸ تیم مطرح شده است.
عقبگرد به تمام معنا!
دلیل اصلی طرح ۱۸ تیمی شدن لیگ برتر، شرایط خاص فعلی فوتبال ایران و احتمال ناتمام ماندن فصل است. از یک سو، تیمهای صدرنشین باید برای حضور در رقابتهای آسیایی معرفی شوند؛ از سوی دیگر، تیمهای قعر جدول با خطر سقوط مواجه هستند و طبیعی است که نسبت به تعیین تکلیف بر اساس جدول فعلی اعتراض داشته باشند.
اما سؤال مهم اینجاست؛ اگر قرار است جدول فعلی ملاک انتخاب تیمهای آسیایی باشد، چرا نباید همان جدول برای تعیین تیمهای سقوطکننده نیز معیار قرار بگیرد؟!
به نظر میرسد بخش مهمی از ماجرا به نگرانی تصمیمگیران از تبعات سقوط تیمها بازمیگردد. شاید سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال تمایلی نداشته باشند وارد یک چالش حقوقی و رسانهای بزرگ با باشگاههای قعرنشین شوند؛ باشگاههایی که مدعی خواهند شد فرصت کافی برای بقا در لیگ را نداشتهاند.
اما آیا فرار از یک بحران کوتاهمدت، ارزش ورود به بحرانی بزرگتر را دارد؟! قطعاً نه...
زیرساخت وجود ندارد
یکی از مهمترین پرسشها درباره لیگ ۱۸ تیمی، مسأله زیرساخت است. فوتبال ایران همین حالا نیز برای برگزاری مسابقات با چالشهای گسترده روبهرو است. بسیاری از تیمهای شهرستانی، تمرینات خود را به تهران منتقل کردهاند. حتی برخی مسابقات رسمی لیگ برتر نیز در پایتخت برگزار شده است. دلیل روشن است؛ نبود امکانات و زیرساخت استاندارد در بسیاری از استانها.
در چنین شرایطی، افزایش تعداد تیمها یعنی افزایش تعداد مسابقات، فشار بیشتر به ورزشگاهها، نیاز بیشتر به داور، ناظر، عوامل اجرایی و امکانات کمک داور ویدیویی.
واقعیت این است که فوتبال ایران هنوز ظرفیت کامل اجرای همین لیگ ۱۶ تیمی را هم ندارد. ورزشگاه آزادی همچنان با ابهامات جدی روبهرو است. ورزشگاه تختی تهران نیز اعلام شده در صورت ورود به فرایند بازسازی و زیر کشت رفتن زمین، احتمالاً به فصل آینده نخواهد رسید. حال سؤال اینجاست؛ وقتی حتی تهران با کمبود ورزشگاه مواجه است، چگونه میتوان انتظار داشت شهرستانها بار برگزاری لیگ ۱۸ تیمی را به دوش بکشند؟
راهحل منطقی چیست؟
اگر ادامه مسابقات پس از جام جهانی عملاً امکانپذیر نباشد و اکثریت باشگاهها نیز تمایلی به ادامه لیگ نداشته باشند، منطقیترین راهکار میتواند پذیرش واقعیت جدول فعلی باشد. همانطور که تیمهای بالای جدول بر اساس جایگاه خود سهمیه آسیایی میگیرند، تیمهای پایین جدول نیز باید شرایط سقوط را بپذیرند.
در صورت نگرانی از بیعدالتی، راهحل میتواند برگزاری پلیآف باشد؛ مسابقاتی میان تیمهای قعرنشین لیگ برتر و مدعیان صعود از لیگ دسته اول. مدلی که هم شائبه ناعدالتی را کاهش میدهد و هم تعداد تیمهای لیگ برتر را در همان عدد ۱۶ حفظ میکند.
زنگ خطری برای آینده فوتبال ایران
۱۸ تیمی شدن لیگ برتر، اگر تنها به دلیل ناتوانی در تصمیمگیری درباره سقوط تیمها رخ دهد، میتواند یک عقبگرد بزرگ برای فوتبال ایران باشد. فوتبال ایران نه ظرفیت مالی کافی دارد، نه سرمایهگذار به اندازه لازم، نه امکانات داوری و نه ورزشگاههای استاندارد.
آرزوی فوتبال ایران در سالهای اخیر، حرکت به سمت یک لیگ حرفهایتر و باکیفیتتر بود. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده هرچه تعداد تیمها کمتر و ساختار حرفهایتر باشد، کیفیت مسابقات بالاتر میرود. در چنین شرایطی، افزایش تعداد تیمها نه یک تصمیم توسعهای بلکه شبیه حرکتی پرخطر است؛ تصمیمی که اگر بدون در نظر گرفتن واقعیتهای موجود گرفته شود، میتواند فوتبال ایران را وارد بحرانی تازه کند، بحرانی که شاید سالها زمان برای خروج از آن لازم باشد.