جام جهانی ۲۰۲۶؛ بزرگترین اشتراک جهان
سعید ناصری
کارشناس فوتبال
در جهانی که هر روز بیشتر از قبل دچار شکافهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میشود، هنوز چند رویداد محدود وجود دارد که میتواند میلیاردها انسان را همزمان پای یک تصویر مشترک بنشاند.
جام جهانی فوتبال بدون تردید مهمترین آنهاست. در تابستان ۲۰۲۶، میلیونها نفر در خیابانهای 5 قاره جهان یک تجربه مشترک خواهند داشت؛ نگاههایی که به یک توپ دوخته شده است.
جام جهانی فقط یک رویداد ورزشی نیست. این تورنمنت در دهههای اخیر بهنوعی «رویداد جهانی احساسات» تبدیل شده؛ جایی که هیجان، غرور ملی، رقابت، اقتصاد، رسانه و فرهنگ در هم ترکیب میشوند.
به همین دلیل است که حتی افرادی که در طول چهار سال شاید فوتبال را دنبال نکنند، در زمان جام جهانی بخشی از این موج جهانی میشوند. فوتبال در این چند هفته، مرز زبان و جغرافیا را کنار میزند و تجربهای مشترک برای مردم جهان میسازد.
جام جهانی ۲۰۲۶ از بسیاری جهات تاریخی خواهد بود. برای نخستین بار ۴۸تیم در مسابقات حضور دارند؛ تغییری که باعث میشود کشورهای بیشتری فرصت حضور در بزرگترین صحنه فوتبال جهان را پیدا کنند. جام جهانی فقط متعلق به یک کشور نیست؛ متعلق به همه دنیا است.
گسترش تعداد تیمها فقط یک تغییر ورزشی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی و فرهنگی مهمی دارد. کشورهایی که پیشتر شانس کمی برای صعود داشتند، حالا میتوانند رؤیای حضور در جام جهانی را واقعیتر ببینند. این مسأله برای ملتهایی که فوتبال بخشی از هویت جمعی آنهاست، اهمیت زیادی دارد. حضور در جام جهانی برای بسیاری از کشورها فقط موفقیت ورزشی نیست؛ نوعی دیده شدن در مقیاس جهانی است.
در عصر شبکههای اجتماعی، جام جهانی بیش از هر زمان دیگری به یک تجربه همگانی تبدیل خواهد شد. میلیونها ویدیو، واکنش، تصویر و روایت شخصی در چند ثانیه در سراسر جهان پخش میشود. هواداران فقط تماشاگر نیستند؛ آنها بخشی از تولیدکنندگان اصلی محتوای جام جهانی خواهند بود. شادی یک کودک در ایران، هیجان یک هوادار در آلمان یا جشن خیابانی در آرژانتین میتواند در عرض چند دقیقه به تصویری جهانی تبدیل شود.
از سوی دیگر، اقتصاد جام جهانی امروز ابعادی فراتر از ورزش پیدا کرده است. حق پخش تلویزیونی، تبلیغات، گردشگری، فروش لباس تیمها و قراردادهای اسپانسری میلیاردها دلار گردش مالی ایجاد میکنند.
شهرهای میزبان سالها برای این رویداد برنامهریزی میکنند، زیرا جام جهانی فقط یک مسابقه نیست؛ فرصتی برای نمایش ظرفیت اقتصادی و فرهنگی کشورهاست. آمریکا امیدوار است جام جهانی ۲۰۲۶ فوتبال را بیش از همیشه وارد قلب صنعت ورزش این کشورش کند. مکزیک به دنبال نمایش دوباره فرهنگ فوتبالی پرشورش است و کانادا میخواهد جایگاه تازهاش در فوتبال جهان را تثبیت کند.
اما شاید مهمترین ویژگی جام جهانی، توانایی آن در خلق احساسات مشترک باشد. در دنیایی که انسانها اغلب درگیر اختلافها و بحرانها هستند، فوتبال برای چند هفته نوعی وحدت احساسی ایجاد میکند. مردم با پیروزی تیمهایشان به خیابان میآیند، شکستها را با هم تجربه میکنند و لحظههایی میسازند که سالها در حافظه جمعی باقی میماند.
برای ما ایرانیها نیز جام جهانی همیشه چیزی فراتر از فوتبال بوده است. حضور تیم ملی در این رقابتها معمولاً با موجی از امید، هیجان و بحثهای اجتماعی همراه میشود. حتی کسانی که در زندگی روزمره اختلافنظرهای جدی دارند، در زمان مسابقات تیم ملی اغلب تحت نام ایران متحد میشوند. البته این ویژگی فقط مختص ایرانیان نیست، اما در جامعهای که فوتبال بخش مهمی از فرهنگ عمومی است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً بزرگترین و رسانهایترین دوره تاریخ فوتبال خواهد بود؛ تورنمنتی که نهتنها مسابقات بیشتری دارد، بلکه میلیونها روایت انسانی را نیز با خود حمل میکند. از مهاجرانی که برای حمایت از تیم کشورشان به استادیوم میروند تا کودکانی که با دیدن ستارههای فوتبال رؤیاهای تازهای پیدا میکنند، همه بخشی از داستان این جام خواهند بود.
شاید راز واقعی جذابیت جام جهانی همین باشد؛ اینکه برای چند هفته جهان با تمام تفاوتهایش روی یک احساس مشترک متمرکز میشود.