کوراسائو؛ جزیرهای رنگارنگ با دلی بزرگ
فراتر از یک تیم فوتبال
محمدرضا رحیم پور/ تا همین چند ماه پیش، برای بسیاری از هواداران فوتبال، نام «کوراسائو» چیزی نبود جز نقطهای گمشده روی نقشه کارائیب. جزیرهای کوچک در جنوب دریای کارائیب، نزدیک سواحل ونزوئلا، با جمعیتی حدود ۱۵۶ هزار نفر. اما حالا این نام، از حاشیه نقشه به متن تاریخ فوتبال جهان جهش کرده است. کوراسائو با صعودی غیرمنتظره به جام جهانی ۲۰۲۶، نه تنها بزرگترین شوک فوتبال قاره کونکاکاف را رقم زد، بلکه عنوان «کوچکترین کشور تاریخ جام جهانی» را هم به نام خود ثبت کرد. با این حال، آنچه این تیم را به یک پدیده تبدیل کرده، صرفاً آن 90 دقیقه بازی نیست؛ بلکه داستانی است از هویت، مقاومت و فرهنگی زنده در قلب کارائیب.
در نگاه اول، کوراسائو بیشتر شبیه یک کارت پستال است تا یک کشور فوتبالخیز؛ آسمانی آبی، زمینی خشک و پوشیده از کاکتوس و شهری که معماریاش تلفیقی از استعمار هلندی و روح کارائیبی است. ویلماستاد، پایتخت تاریخی آن، با خانههای رنگارنگ و بندری که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، تصویری زنده از پیوند گذشته و حال است؛ جایی که تاریخ هنوز در خیابانهایش نفس میکشد.
اما هویت کوراسائو فقط به دیوارهای رنگی خلاصه نمیشود. زبان اصلی مردم این جزیره «پاپیامنتو» است؛ زبانی که از دل تاریخ تلخ بردهداری، تجارت دریایی و برخورد فرهنگهای آفریقایی، اروپایی و بومی شکل گرفته. این زبان، فراتر از یک ابزار ارتباطی، روایتگر زیستن است؛ زبانی که رنج و شادی در آن همزمان جاریاند. در کنار آن، مفهوم «چیچی» یا خواهر بزرگتر، در فرهنگ محلی جایگاهی نمادین دارد و مجسمههایی از زنان مهربان که نماد حمایت، خانواده و پیوند اجتماعی هستند در سراسر این کشور دیده میشود.
موسیقی هم در این جزیره فقط هنر نیست؛ حافظه جمعی است. ریتمهای «تومبا» که ریشه در آفریقا دارند، در دوران بردهداری به صدای مقاومت تبدیل شدند و امروز قلب جشنها و کارناوالهای کوراسائو را میتپانند. این همان فرهنگی است که در خیابانهای ویلماستاد، از بازارهای محلی تا جشنهای خیابانی، همچنان زنده و جاری است؛ فرهنگی که در آن موسیقی، زبان و حرکت، همگی یک روایت را میسازند، روایت بقا.
اما اگر کوراسائو را فقط در چهارچوب فرهنگ ببینیم، بخش مهمی از داستانش را از دست دادهایم. این جزیره در طول تاریخ بارها مجبور به بازتعریف خود شده است. پس از لغو بردهداری در سال ۱۸۶۳، اقتصادش رو به رکود رفت اما در اوایل قرن بیستم، با کشف نفت در منطقه و حضور شرکتهای بزرگ پالایشی، کوراسائو به نقطهای استراتژیک در تجارت انرژی تبدیل شد. امروز هم پالایش نفت، در کنار گردشگری و خدمات مالی، ستونهای اقتصاد این کشور کوچک را تشکیل میدهند.
نکته جالب اینجاست که همین الگوی «سازگاری» در فوتبال این کشور هم تکرار شده است. تیم ملی کوراسائو، تحت هدایت دیک آدوکات، مربی باتجربه هلندی، توانسته با ترکیبی از بازیکنان داخلی و لژیونرهای پراکنده در اروپا، ساختاری منسجم و غیرمنتظره بسازد. تیمی که نه ستارههای پرزرقوبرق دارد و نه بودجههای نجومی، اما چیزی دارد که در فوتبال مدرن کمیاب شده؛ انسجام هویتی.
در واقع، صعود کوراسائو به جام جهانی را نمیتوان فقط یک موفقیت ورزشی دانست. این اتفاق، بازتاب منطقی عمیقتر است، منطق جزیرهای که قرنها میان استعمار، مهاجرت و تغییرات اقتصادی، یاد گرفته چگونه خود را سرپا نگه دارد. همانطور که اقتصادش از نفت و گردشگری تغذیه میکند، فوتبالش هم از همان روح بقا و انعطاف نیرو میگیرد.
شاید به همین دلیل است که تیم ملی کوراسائو، حتی پیش از آغاز جام جهانی، چیزی فراتر از یک تیم معمولی به نظر میرسد. وقتی بازیکنانش با پیراهن آبی وارد زمین میشوند، پشت سرشان فقط یک تاکتیک فوتبالی نیست؛ بلکه صدای طبلهای تومبا، زبان پاپیامنتو و تاریخ جزیرهای کوچک اما سرسخت هویداست.
در پایان، کوراسائو یادمان میآورد که در فوتبال، اندازه کشورها تعیینکننده رؤیاها نیست. گاهی یک جزیره کوچک در دل کارائیب میتواند به اندازه یک قاره صدا داشته باشد؛ به شرطی که داستانش را بلد باشد، فرهنگش را فراموش نکند و باور داشته باشد که حتی در کوچکترین نقشهها هم میتوان بزرگترین رؤیاها را نوشت.
یک نام آشنا در خط حمله
برای هواداران ایرانی فوتبال، حضور یک بازیکن نامآشنا در ترکیب کوراسائو جالب توجه خواهد بود: یورگن لوکادیا؛ مهاجم سابق پرسپولیس که با سابقه حضور در برایتون و بوندسلیگا، مدتی به لیگ برتر ایران آمد و پس از چند بازی موفق، در دل هواداران پرسپولیس جا باز کرد اما خیلی زود او هم به جمع بازیکنان خارجیای محلق شد که حضورشان در ایران، چیزی به جز یک پرونده شکایت در فیفا به جا نگذاشته است. لوکادیا که این روزها در آمریکا بازی میکند، یکی از بازیکنان مطرح کوراسائو خواهد بود. به جز او، کاپیتان ۳۴ ساله تیم لئاندرو باکونا که در سطح دوم فوتبال ترکیه حضور دارد و ستاره سابق آکادمی منچستریونایتد یعنی تاهیت چونگ را نیز میتوان از ستارگان حاضر در ترکیب کوراسائو در نظر گرفت. چونگ که در چمپیونشیپ انگلستان برای شفیلدیونایتد بازی میکند، تنها بازیکن حاضر در فهرست آخر دیک ادووکات بود که واقعاً در کوراسائو متولد شده است. اگر او در آمادگی بدنی قرار داشته باشد، به عنوان بازیکنی که ۱۶ بار برای تیم بزرگسالان منچستریونایتد به میدان رفته، یکی از ستارگان مطرح در ترکیب تیم ملی کوراسائو خواهد بود.
روتن، جانشین پیرمرد باتجربه
کوراسائو یکی از معدود تیمهای جام جهانی ۲۰۲۶ است که با تغییر در کادر فنی خود نسبت به مرحله مقدماتی پا به آمریکا میگذارد؛ دیک ادووکات باتجربه و ۷۸ ساله که بیست و هشتمین تجربه مربیگری خود را در این کشور پشت سر میگذاشت، توانست با عملکردی درخشان موجب اولین حضور کوراسائو در تاریخ جام جهانی شود. این سرمربی که سابقه هدایت کشورش هلند در جام جهانی ۹۴ و کره جنوبی در جام جهانی ۲۰۰۶ را داشت اما پیش از جام، به دلیل مشکلات شخصی از هدایت کوراسائو استعفا داد و حالا جای خود را به یک سرمربی هلندی دیگر یعنی فرد روتن داده است. روتن که در دوران بازی خود اسطوره باشگاه توئنته بود، سابقه هدایت این باشگاه، آیندهوون، شالکه، فاینورد، ویتسه، الشباب و اندرلخت را در کارنامه دارد و با کولهباری از تجربه به عنوان سرمربی در رده باشگاهی، نخستین تجربه ملی خود را در کوراسائو پشت سر خواهد گذاشت. او اخیراً پیش از کار در کوراسائو، مدتی دستیار رود فن نیستلروی اسطوره هلندی دنیای فوتبال در آیندهوون نیز بود.
Group E
اولین حضور در جام جهانی
سرمربی: فرد روتن(هلند)
کاپیتان: لئاندرو باکونا
بهترین عملکرد: -
رتبه در ردهبندی فیفا: ۸۲
ستارگان: یورگن لوکایا(میامی افسی)، تاهیت چونگ(شفیلد یونایتد) و آرماندو اوبیسپو(آیندهوون)
برنامه بازیها:
یکشنبه ۲۴ خرداد: آلمان - کوراسائو ۲۰:۳۰
یکشنبه ۳۱ خرداد: اکوادور - کوراسائو ۳:۳۰
پنجشنبه ۴ تیر: کوراسائو - ساحل عاج ۲۳:۳۰