هشدار سازمانهای حقوق بشری به مسافران جام جهانی
مراقب رفتارهای دولت آمریکا باشید!
هشدار تازه سازمان عفو بینالملل در آستانه برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر توجهها را به ابعاد غیرورزشی این تورنمنت بزرگ جلب کرده است؛ رقابتی که قرار است به میزبانی مشترک ایالات متحده آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شود، اما حالا نگرانیهایی جدی درباره وضعیت حقوق بشری یکی از میزبانان اصلی آن مطرح شده است. در گزارشی که با همراهی بیش از ۱۲۰ نهاد مدنی منتشر شده، تأکید شده است که مسافران، هواداران و حتی فعالان رسانهای ممکن است در جریان سفر به آمریکا با چالشهایی روبهرو شوند که فراتر از مسائل معمول سفرهای بینالمللی است. این هشدار بهطور مشخص به مواردی مانند احتمال رد ورود در مرزها، بازداشتهای ناگهانی، برخوردهای سختگیرانه در مراکز مهاجرتی و حتی بررسی محتوای تلفنهای همراه و شبکههای اجتماعی اشاره دارد؛ مسائلی که میتواند تجربه حضور در بزرگترین رویداد فوتبالی جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
این نگرانیها در شرایطی مطرح میشود که فیفا همواره تلاش کرده جام جهانی را بهعنوان نمادی از همبستگی جهانی، صلح و تعامل فرهنگی معرفی کند. با این حال، منتقدان معتقدند بدون تضمینهای عملی در حوزه حقوق بشر، چنین شعارهایی در عمل با چالش مواجه خواهند شد. بویژه آنکه تجربه دورههای قبلی جام جهانی نیز نشان داده مسائل سیاسی و اجتماعی میتواند بهسرعت بر فضای این رقابتها سایه بیندازد. در بخش دیگری از این گزارش، به گروههایی اشاره شده که ممکن است بیش از سایرین در معرض خطر باشند؛ از جمله مهاجران و اقلیتهای نژادی. به باور این سازمانها، سیاستهای مهاجرتی سختگیرانه و برخی رویههای اجرایی در آمریکا میتواند موجب رفتارهای تبعیضآمیز یا ناعادلانه شود؛ موضوعی که با روح جهانی و فراگیر فوتبال در تضاد قرار دارد.
با این حال برخی نهادهای گردشگری و مقامات آمریکایی این هشدار را بیش از حد بدبینانه و حتی سیاسی توصیف کردهاند. آنها معتقدند آمریکا سابقه طولانی در میزبانی رویدادهای بزرگ بینالمللی دارد و زیرساختهای لازم برای تأمین امنیت و رفاه مسافران را فراهم کرده است. با این حال، منتقدان پاسخ میدهند که مسأله فقط زیرساخت نیست، بلکه نحوه اجرای قوانین و برخورد با افراد در شرایط واقعی اهمیت دارد؛ بویژه در شرایطی که دولت دونالد ترامپ از زمان بازگشت او به کاخ سفید از حیث رعایت حقوق بشر، چه در آمریکا چه در جنگ غیرقانونی علیه ایران بسیار ضعیف عمل کرده است.
از سوی این نهادهای حقوق بشری، توصیههایی نیز به مسافران ارائه شده است؛ از جمله آشنایی با حقوق قانونی، مراقبت از اطلاعات شخصی و دیجیتال و اطلاعرسانی به نزدیکان درباره جزئیات سفر.
این توصیهها نشان میدهد هدف اصلی این هشدار جلوگیری از سفر نیست، بلکه افزایش آگاهی و کاهش ریسکهای احتمالی است. جام جهانی ۲۰۲۶ صرفاً یک رویداد ورزشی نخواهد بود، بلکه صحنهای برای تقاطع فوتبال، سیاست و حقوق بشر نیز به شمار میرود. موفقیت این تورنمنت تا حد زیادی به این بستگی دارد که میزبانان تا چه اندازه بتوانند فضایی امن، برابر و بدون تبعیض برای همه هواداران فوتبال از سراسر جهان فراهم کنند.