سایه سنگین جنگ بر پیستهای مدرن
آینده مبهم فرمول یک در خاورمیانه
لغو گرندپری عربستان سعودی در آخر هفته جاری، بار دیگر زنگ خطر را برای آینده ورزشهای موتوری در منطقهای که به قطب جدید این رشته تبدیل شده بود، به صدا درآورد. در حالی که عربستان سعودی با پروژههای جاهطلبانهای نظیر پیست «قدیا» با پیچهای خیرهکنندهای به ارتفاع یک ساختمان ۲۰ طبقه در حال ترسیم آیندهای فرامدرن برای فرمول یک بود، شعلهور شدن درگیریهای نظامی در منطقه، این رویاهای میلیاردی را با تهدید جدی روبهرو کرده است.
فصل ۲۰۲۶ فرمول یک که قرار بود با اقتدار در کشورهای حوزه خلیج فارس آغاز شود، اکنون با بحرانی بیسابقه دست و پنجه نرم میکند. پس از حملات متجاوزانه ایالات متحده و اسرائیل به ایران در فوریه ۲۰۲۶ و پاسخهای پهپادی متعاقب آن، مسابقات بحرین و عربستان سعودی یکی پس از دیگری لغو شدند. با توجه به انسداد تنگه هرمز و احتمال تبدیل این درگیری به یک «جنگ فرسایشی» چندساله، امنیت جانی تیمها و تدارکات لجستیکی به چالش اصلی مدیران «لیبرتی مدیا» (مالک فرمول یک) تبدیل شده است.
پیوند ناگسستنی سرمایه و سیاست
طی دو دهه اخیر، کشورهای حاشیه خلیج فارس از صرفاً میزبان مسابقه، به ستونهای خیمه فرمول یک تبدیل شدهاند. آمارهای اقتصادی عمق این وابستگی را نشان میدهند:
سرمایهگذاری در تیمها: صندوقهای حاکمیتی بحرین (مالک اکثریت مکلارن)، عربستان (سهامدار استون مارتین) و قطر (خریدار ۳۰ درصد سهام آئودی) نبض مالی تیمها را در دست دارند.
قراردادهای میزبانی: هر مسابقه در این منطقه حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار حق میزبانی نصیب فرمول یک میکند. لغو دو مسابقه اخیر، حدود ۲۰۰ میلیون دلار خسارت به این ورزش وارد کرده و ارزش بازار لیبرتی مدیا را ۲.۴۶ میلیارد دلار کاهش داده است.
پایداری بلندمدت: برخلاف قراردادهای سنتی ۳ تا ۵ ساله، کشورهای منطقه قراردادهایی تا سال ۲۰۳۶ امضا کردهاند که ثبات مالی بینظیری به این ورزش بخشیده است.
صبر یا جایگزینی؟
تحلیلگران معتقدند فرمول یک به راحتی از خاورمیانه دست نخواهد کشید. به دلیل وابستگی شدید مالی و اسپانسرینگ غولهایی نظیر «آرامکو» و «قطر ایرویز»، مدیران مسابقات احتمالاً تا آخرین لحظه منتظر آتشبس خواهند ماند تا مسابقات لغو شده را در تقویم فشرده اکتبر بگنجانند.
با این حال، اگر درگیریها طولانی شود، فرمول یک با پدیده «پیستهای بیخاصیت» مواجه خواهد شد؛ سازههایی چند میلیارد دلاری که به دلیل عدم امکان بیمه خبرنگاران و هراس کادر فنی تیمها از حملات پهپادی، خالی میمانند. در چنین شرایطی، بازارهای تشنهای نظیر ایالات متحده (نیویورک و شیکاگو) و کشورهای آسیای جنوب شرقی آمادهاند تا جای خالی دلارهای نفتی را پر کنند.
در نهایت، گرچه فرمول یک در دوران کرونا نشان داد که میتواند به سرعت خود را با شرایط جدید وفق دهد، اما گسستن پیوند با خاورمیانه که اکنون به قلب تپنده مالی این ورزش تبدیل شده، به سادگی میسر نخواهد بود. آینده پیست «قدیا» و اعتبار «چشمانداز ۲۰۳۰» عربستان، اکنون بیش از آنکه در دست مهندسان باشد، در گرو معادلات پیچیده سیاسی منطقه است.