کاراته کره‌ای، بزرگترین صادرات کره جنوبی بالاتر از سریال‌های تلویزیونی
تکواندو، مسیر میانبر مدال
از نیجر تا گابن و افغانستان، ورزش تکواندو امید کشورهای کوچک برای بردن مدال در المپیک است
گزارش
هانا بیک  
 
در کوچه‌های شن و ماسه‌ای نیامی، پایتخت یکی از فقیرترین کشورهای جهان، نیجر، آپ چاگی را تمرین می‌کنند. در اردوی پناهجویان ازرق در اردن که پر از سوری‌های فراری از جنگ داخلی است، یوپ چاگی می‌زنند. و در تایلند که ورزش‌های رزمی راه وسوسه‌انگیزی برای فرار از فقر است، روی چوجوم سوگی تمرکز دارند تا مشخص شود تکواندو جذاب‌ترین بخش ورزش‌های مبارزه‌ای است.
در صحنه المپیک هم تکواندو شاید سخاوتمندترین ورزش برای کمک به کشورهایی است که هیچ جایگاهی در عرصه ورزش بین‌المللی ندارند. از سال 2000 که این ورزش رزمی کره‌ای وارد المپیک شد، مدال‌های زیادی را تقدیم کشورهایی کرده که ورزشکاران زیادی در این بازی‌ها ندارند و به همین دلیل امیدشان برای رسیدن به افتخاری بین‌المللی کمرنگ است.
ساحل عاج و اردن نخستین مدال طلای تاریخ‌شان در المپیک را در تکواندو گرفتند مثل تایوان. نیجر، ویتنام و گابن هم نخستین نقره‌ها را به دست آوردند. افغانستان هم دو تا برنز گرفت که تنها مدال‌های المپیکی‌اش بود.
در توکیو ورزشکارانی از 61 کشور به اضافه سه نفر از اعضای تیم پناهجویان المپیک در تکواندو مسابقه می‌دهند تا جذابیت ورزشی که تنها در پنج دوره المپیک حضور داشته، مشخص شود. چند نفر از حاملان پرچم کشورها تکواندوکار بودند تا اهمیت این ورزش را برای کشورهای کوچکتر نشان دهند.
تکواندو شاید آن زرق و برق و تماشاگران بسیار ورزش‌هایی مانند ژیمناستیک یا بوکس را نداشته باشد اما ده‌ها میلیون نفر دفاع شخصی را تمرین می‌کنند بخصوص در آفریقا، آسیا و خاورمیانه. بخشی از محبوبیتش به خاطر این است که نیاز به تجهیزات و امکانات خاصی ندارد.
ایساکا آیده، رئیس کمیته المپیک نیجر که رئیس فدراسیون تکواندو هم بوده، می‌گوید: «برای کشور فقیری مثل نیجر این ورزش بهترین است. اگرچه این ورزش از کره آمده اما ما آن را برای خود کردیم چون بدون هیچ امکانات خاصی می‌شود تمرین کرد.»
تکواندو که در دهه 50 سر و شکل پیدا کرد در زبان کره‌ای‌ به معنای «حرکت پا و دست» است و باید آن را نخستین صادرات فرهنگی موفق کره دانست. در جریان جنگ ویتنام، سربازان کره جنوبی به همتایان غربی خود تکواندو می‌آموختند. چاک نوریس، ستاره آمریکایی فیلم‌های اکشن در نیروی هوایی کره جنوبی تکواندو آموخت. وقتی مربی‌های کره‌ای آموزش تکواندو را به خارجی‌ها آغاز کردند، نام «کاراته کره‌ای» را برایش گذاشتند که به ورزش شناخته شده ژاپنی اشاره داشت اما تکواندو خیلی زود جای خودش را باز کرد و حالا فدراسیون جهانی تکواندو 210 عضو دارد به علاوه تیم پناهندگان.
برای نسلی که از هنر سینمایی بروس لی یا جکی چان لذت می‌برد، تکواندو نزدیک‌ترین ورزش المپیکی به فیلم‌های کونگفویی بود. تکواندو ابتدا در بازی‌های سئول 1988 در عرصه المپیک رونمایی شد و 12سال بعد عضو رسمی بازی‌ها شد هر چند سیستم امتیازدهی غامض آن جای زیادی را برای تبانی و فساد در رده‌های پایین ایجاد کرده بود.
شنبه در نخستین روز المپیک توکیو، پانیپاک وونگ پاتاناکیت، در دسته 49 کیلوگرم زنان نخستین مدال طلای تایلند را به دست آورد بعد از آنکه در ریودوژانیرو برنز گرفت. پدرش، سیریچای که مربی شنا است، معمولاً به همه مسابقات دخترش می‌رفت اما با پاندمی کرونا نتوانست به توکیو برود. پانیپاک که لقب عجیب تنیس را دارد -برادرش لقب بیسبال و خواهرش لقب بولینگ دارد- در ورزش‌های زیادی درخشیده اما تکواندو اوج آنها بوده. سیریچای می‌گوید: «مطمئن بودم که دخترم باعث افتخار کشورمان می‌شود.» پانیپاک به خاطر این مدال طلا 365هزار دلار از دولت تایلند جایزه می‌گیرد که پول بسیار قابل توجهی است در کشوری که بدهی‌هایش رو به فزونی و درآمدش رو به کاهش است.
هر مدال در تکواندو در کشورهایی با موفقیت‌های نادر در المپیک آثار چندجانبه‌ای مترتب است. احمد ابوغوش در 68 کیلوگرم مردان ریودوژانیرو نخستین مدال طلای تاریخ اردن را گرفت و در سه ماه بعد از آن 50 هزار دست لباس تکواندو در اردن فروخته شد. به قول ناصر مجالی، رئیس کمیته المپیک اردن این انفجار خوشایند تکواندو بود.
یکشنبه، اولوگ بک رشیداف 19 ساله از ازبکستان مدال طلای 68 کیلوگرم را برد. سه سال قبل، در دانشگاهی در تاشکند مرکز تخصصی تکواندو راه افتاده بود و رشیداف که دانشجو است، می‌گوید: «ازبکستان هرگز قهرمانی در این ورزش نداشته، مثل اینکه خواب می‌بینم.»
در رقابت یکشنبه یک مدال برنز هم در دسته 57 کیلوگرم زنان به تایوان رسید که به خاطر مخالفت دولت چین با نام چین تایپه در مسابقات شرکت می‌کند. این جزیره نخستین طلاهای خود را در 2004 آتن گرفت که یک مرد و زن در تکواندو به دست آوردند.
کره‌ای‌ها همچنان در توسعه این ورزش پیشگام هستند و به دنبال ایجاد علاقه به تکواندو فارغ از مرزهای ملی هستند. در سال 2015، فدراسیون جهانی تکواندو این ورزش را به اردوهای پناهجویان برد که امکانات زیادی نداشتند. امروز تکواندو در اردوهای پناهجویان در اردن، ترکیه، رواندا و جیبوتی تمرین می‌شود.
چو چونگوون، رئیس کره‌ای فدراسیون جهانی تکواندو می‌گوید: «تکواندو یک ورزش مبارزه‌ای است اما ما می‌خواستیم یک حس صلح‌طلبی به جنبش المپیک بیاوریم.»
در توکیو، سه مبارز تکواندو بخشی از تیم پناهندگان المپیک بودند که در سال 2016 برای فرصت دادن به کسانی که از جنگ و درگیری‌های سیاسی در کشورشان خسته شده‌اند، تشکیل شد. یکی از آنها کیمیا علیزاده بود که در ریو نخستین مدال زنان ایرانی را به دست آورد و می‌خواست در 57 کیلوگرم یک بار دیگر مدال بگیرد. او بعد از پیروزی بر رقیب ایرانی خود بر دارنده دو مدال طلای المپیک و یک مبارز چینی پیروز شد. وقتی احتمال مدال بردن او زیاد شد، توماس باخ، رئیس کمیته بین‌المللی المپیک خودش را به یک قدمی چو چونگوون رساند تا ورزشی که معمولاً جایگاهی ندارد، در مرکز توجه‌ها قرار بگیرد. علیزاده به حریف ترک باخت و باخ بی‌سر و صدا ورزشگاه را ترک کرد تا تکواندو به همان جایگاه سابق برگردد همان جایی که کمتر مورد توجه است.
منبع: نیویورک تایمز